Bu uzman analiz raporu, Tayland menşeli dijital kameraların Türkiye'ye girişine ilişkin hem bireysel yolcu beraberinde getirilme muafiyetlerini hem de ticari ithalat rejimlerini, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu, İthalat Rejimi Kararı ve ilgili Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) mevzuatı çerçevesinde detaylı olarak incelemektedir. Raporun temel amacı, GTİP 8525.80 pozisyonunda sınıflandırılan bu ürünlerin ithalatında karşılaşılan spesifik vergisel yükümlülükleri (ÖTV, GV, KDV) ve teknik uygunluk gerekliliklerini (TAREKS, CE) belirlemek ve Türkiye ile Tayland arasındaki potansiyel Serbest Ticaret Anlaşması'nın (STA) ticari ithalat maliyetlerine olası etkilerini stratejik bir bakış açısıyla değerlendirmektir.
I.B. Tayland’ın Ticaret Profilinde Dijital Kamera İthalatı
Tayland, Güneydoğu Asya'nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olarak, elektronik ve dijital eşya üretiminde Asya'nın dünyaya açılan önemli kapılarından biri konumundadır. Türkiye ve Tayland arasındaki ikili ticaret hacmi 2022 yılında 2.2 milyar doları aşmış olup, iki ülkenin kısa vadede hedefi bu hacmi 5 milyar dolara çıkarmaktır. Dijital kameraların ithalatı, bu yüksek teknoloji ürünleri grubunda yer almakta ve GTİP 8525.80 altında sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma, kameraları hem Gümrük Vergisi (GV) hem de Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gibi ek vergi yükümlülüklerine tabi kılmaktadır. Bu nedenle Tayland menşeli ürünlerin ithalatı, hem lojistik hem de maliyet optimizasyonu açısından derinlemesine mevzuat analizini gerektirmektedir.
II. BİREYSEL İTHALAT REJİMİ: YOLCU BERABERİ EŞYA MUAFİYETLERİ
Yolcuların beraberinde getirdikleri eşyalara uygulanan gümrük muafiyetleri, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki (EK-9) sayılı Liste ile düzenlenmiştir. Bu rejim, kişisel kullanıma mahsus veya hediye amaçlı eşyaların belirli sınırlar dahilinde vergiden muaf olarak ülkeye sokulmasını amaçlamaktadır .
II.A. Dijital Kamera Muafiyet Sınırı (Kişisel Eşya)
Dijital kameralar, Yolcu Beraberi Kişisel Eşya Listesi'nin (Ek-9) B) DİĞER EŞYA, b) ELEKTRONİK/DİJİTAL EŞYA alt başlığında özel olarak listelenmektedir. Yolcular, vergiden muaf olarak bir (1) adetfotoğraf makinesi (dijital kamera) getirebilirler. Bu muafiyet kapsamında, kamerayla birlikte bir hafıza kartı veya beş adet film de getirilebilir. Benzer şekilde, yolcular bir adet video kamera getirme hakkına da sahiptir. Diğer önemli elektronik eşyalar için farklı kurallar uygulanır; örneğin, cep telefonları için muafiyet, iki takvim yılında bir adet ile sınırlıdır ve bu cihazların yolcunun ülkeye giriş tarihinden itibaren 120 gün içinde kayıt altına alınması ve izin harcının ödenmesi zorunludur.
II.B. Hediyelik Eşya Parasal Muafiyet Sınırları ve Uygulanması
Kişisel eşya muafiyetlerine ek olarak, yolcuların hediye amaçlı getirdikleri diğer eşyalar için parasal bir limit mevcuttur. On beş yaşından büyük yolcular için bu limit, toplam gerçek kıymeti 430 Euro'yu aşmayacak şekilde belirlenmiştir. On beş yaşından küçük yolcular için ise bu limit 150 Euro olarak uygulanır.
Dijital kamera, Ek-9'da miktar (1 adet) bazında kişisel eşya muafiyeti altında listelenmektedir. Bu durum, kameranın kendi kıymetinin, 430 Euro'luk hediyelik eşya limitinden bağımsız olarak değerlendirileceği anlamına gelir. Bununla birlikte, gümrük idaresi, getirilen eşyanın niteliğini ve kıymetini inceleyerek, kişisel kullanım amacı dışına çıktığına dair bir şüphe oluşması durumunda ek inceleme başlatabilir. Bu, muafiyetin otomatik bir hak olmaktan ziyade, gümrük memurunun takdir yetkisine açık bir alanı işaret ettiğini göstermektedir. Bu nedenle, yüksek değerli kameralar için satın alma faturasının veya satış fişinin ibraz edilmesi, olası gümrük ihtilaflarını önleme açısından hayati öneme sahiptir.
II.C. Eşyanın Kıymetinin Belirlenmesi ve Vergilendirme
Yolcu beraberinde getirilen eşyanın kıymeti, öncelikle ibraz edilen faturaya, satış fişine veya bedelin ödendiğini gösteren diğer belgelere göre tespit edilir. Eğer bu belgeler ibraz edilemezse veya beyan edilen kıymetin düşük olduğu düşünülürse, gümrük idaresi eşyanın gerçek kıymetini kendisi belirleme yetkisine sahiptir.
Yolcu muafiyet sınırlarının (hem miktar hem de parasal limitler) dışında kalan, ancak ticari mahiyet taşımayan ve toplam kıymeti 1500 Euro'yu aşmayan eşyalar, Tek ve Götürü Vergi sistemine tabi tutulur. Bu sistem, vergi matrahı olarak faturadaki gerçek kıymeti esas alır. Avrupa Birliği ülkelerinden gelen eşya için bu oran 2024 itibarıyla yüzde 20'ye yükseltilmiştir. Tayland, AB dışı ülke olduğundan, bu eşyalara uygulanacak tek ve götürü vergi oranı ilgili Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir (genellikle AB dışı ülkeler için farklı bir oran uygulanır). Yolcular, vergilendirmenin karmaşıklaşmaması ve eşyanın ticari ithalat rejimine tabi tutulmaması için 1500 Euro eşiğini aşmamaya azami dikkat göstermelidirler.
Tablo 1: Yolcu Beraberi Dijital Kamera ve Önemli Elektronik Eşya Muafiyet Limitleri (2024)
Eşya Tipi
Miktar Sınırı
Parasal Muafiyet (Hediyelik)
Ek Koşullar
Kaynak Dayanağı
Fotoğraf/Dijital Kamera
1 adet
430 Euro (Genel)
Kişisel eşya muafiyetinde miktar esastır.
Video Kamera
1 adet
150 Euro (15 yaş altı)
Hafıza kartı veya 5 film dahil.
Cep Telefonu
1 adet (2 takvim yılında)
Muafiyet dışı
Girişten sonra 120 gün içinde kayıt ve harç ödeme zorunluluğu.
Toplam Hediyelik Eşya Kıymeti
Sınırsız adet
430 Euro (Genel)
Fatura veya satış fişi ibrazı kıymet tespiti için önemlidir.
III. TİCARİ İTHALAT MEVZUATI TEMELLERİ VE SINIFLANDIRMA
Ticari amaçlı dijital kamera ithalatı, bireysel muafiyet rejiminden farklı, çok daha katı prosedürlere ve vergilendirmeye tabidir.
III.A. Dijital Kameraların GTİP Tespiti ve Kapsamı
Ticari ithalatın temelini, ürünün Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki (TGTC) doğru sınıflandırılması oluşturur. Dijital kameralar, 8525.80 tarife alt pozisyonunda yer almaktadır. Bu alt pozisyonun ticari tanımı, "Televizyon kameraları, dijital kameralar ve görüntü kaydedici kameralar" şeklindedir. Spesifik olarak dijital kameralar için kullanılan tam GTİP kodu ise 8525.80.30.00.00'dır.
Ürünün doğru sınıflandırılması hayati önem taşır; zira bazı yüksek kayıt kapasiteli cihazlar, Gümrük Sınıflandırma Kararları gereğince, çekilen görüntüleri 15 dakikalık dosyalara kaydetse bile aralıksız video kaydedebilme özelliğini koruması nedeniyle dijital fotoğraf makinesi (8525.80.30) pozisyonunda sınıflandırılmayabilir. Bu tür bir fonksiyonel farklılık, hem farklı vergi oranlarının uygulanmasına hem de TAREKS denetimlerinde farklı ÜGD tebliğlerine tabi olmasına neden olabilir.
III.B. Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Gümrük İşlemleri
Dijital kameralar, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanununa ekli (IV) sayılı liste kapsamında vergiye tabi tutulmaktadır. Vergi mevzuatındaki idari yaklaşım, GTİP numaralarında 2022 yılında değişiklikler olmuş olsa dahi, 8525.80 tarife pozisyonu altındaki dijital kameraların bu listedeki ÖTV yükümlülüğünün devam edeceği yönündedir. Bu kararlılık, vergi kaçakçılığını veya boşlukları önlemeyi amaçlayan kesin bir idari tavırdır.
Ticari ithalat işlemlerinde, ithalatçı firma veya yetkili gümrük müşaviri tarafından gümrük beyannamesi düzenlenmeli, tüm vergi ve resimler hesaplanıp ödenmelidir. Tayland menşei nedeniyle, Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin) ve ticari faturanın ithalat beyanında temel belgeler olarak sunulması gerekmektedir.
IV. ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ (ÜGD): TAREKS UYGULAMALARI
Ticari ithalat sürecinde maliyetler kadar önem taşıyan bir diğer unsur da, Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) prosedürlerine uygunluktur. Bu denetimler, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) üzerinden gerçekleştirilir.
IV.A. TAREKS Başvurusu ve Zorunlu Belgeler
Dijital kameraların GTİP'ine bağlı olarak, ithalatçı firmanın veya yetkili temsilcisinin TAREKS üzerinden başvuruyu yapması zorunludur. Başvurunun başarılı olabilmesi için sisteme doğru ve güncel evrakların eksiksiz olarak yüklenmesi gerekmektedir. Bu evraklar arasında Taşıma belgesi, Ticari Fatura, Vekaletname, Ürünün Uygunluk Beyanı (Declaration of Conformity - DoC) ve bu beyanın Türkçe tercümesi bulunmaktadır. TAREKS referans numarasının alınması, gümrük beyanının ön koşuludur.
IV.B. Teknik Uygunluk ve CE İşaretlemesi Gereklilikleri
İthal edilen dijital kameraların, Avrupa Birliği (AB) teknik mevzuatına uyum çerçevesinde belirlenen direktiflere uygun olması ve bunun Uygunluk Beyanı (DoC) ile ispatlanması gerekir. DoC belgesi, üretici veya ithalatçı tarafından imzalanır ve ürünün tüm ilgili AB direktiflerine uygun olduğunu beyan eder.
Elektromanyetik Uyumluluk (EMC): Dijital kameraların ithalatında, cihazın voltaj bilgisinden bağımsız olarak, Elektromanyetik Uyumluluk (EMC) direktifine uygunluk kesinlikle zorunludur. Uygunluk Beyanında, EMC yönetmeliğinin güncel hükümlerine ve bu direktiflere göre takip edilen güncel standartlara açıkça atıf yapılması beklenir. Örneğin, şebekeye bağlanmayan ürünler (POE sistemi ile çalışanlar dahil) için EN 55035 ve EN 55032 gibi standartlara atıf yapılması şarttır.
Alçak Gerilim Direktifi (LVD): Dijital kameraların çoğu düşük voltajla çalıştığı için LVD kapsamı dışına çıkabilir. Ancak LVD kapsamı dışında kalan bu tür ürünlerle ilgili sunulan DoC belgesinde dahi EMC direktifinin varlığı mutlak bir gerekliliktir.
Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği (RED): Eğer ithal edilen dijital kamera Wi-Fi, Bluetooth veya başka bir kablosuz iletişim yeteneğine sahipse, Telsiz Ekipmanlarının İthalat Denetimi Tebliği (ÜGD: 2025/8) kapsamında TAREKS'te ek denetimlere tabi olacaktır.
Risk Yönetimi: TAREKS denetimi, ithalatçıya Türkiye pazarında teknik uygunluk sorumluluğu yükler. Bu nedenle, Taylandlı tedarikçinin AB teknik mevzuatına tam uyum sağladığını ve bu uyumu ispatlayacak güncel test raporlarını (EMC, LVD, RoHS gibi) sunabildiğini garanti etmek, ithalatçının sorumluluğundadır. TAREKS'te teknik uygunsuzluk nedeniyle ret alınması, ithalatın gecikmesine veya reddedilmesine yol açan önemli bir risktir.
Tablo 2: Ticari İthalatta Kamera Ürün Güvenliği ve Denetimi Gereklilikleri (TAREKS)
Aşama
Gereklilik
Detaylı Analiz
Kaynak Dayanağı
Zorunlu Denetim
TAREKS Başvurusu
İthalatçı/Temsilci tarafından ÜGD Tebliği kapsamında zorunlu.
Temel Belge
Uygunluk Beyanı (DoC)
Ürünün tüm AB direktiflerine uygun olduğunu gösteren, ithalatçı tarafından imzalanmış beyan.
Teknik Uyum 1
EMC Yönetmeliği
Kesinlikle zorunludur. EN 55035/EN 55032 gibi standartlara atıf yapılmalıdır.
Teknik Uyum 2
LVD Yönetmeliği
Voltaj bilgisine göre kapsam dışı kalabilir, ancak teknik uygunluk beyanında yer alması önemlidir.
Nihai Onay
TAREKS Referans Numarası
Gümrük beyanının ön şartıdır.
V. VERGİ YÜKÜ ANALİZİ: GÜMRÜK VERGİSİ, ÖTV VE KDV
Tayland'dan dijital kamera ithalatı, Türkiye'de yüksek vergi yüküne tabi olup, bu yük üç ana bileşenden oluşur.
V.A. Gümrük Vergisi (GV) ve MFN Tarifesi
Türkiye ile Tayland arasında Gümrük Vergisi muafiyeti sağlayacak yürürlükte bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) henüz bulunmadığından , Tayland menşeli ürünlere ithalatta En Çok Kayrılan Ülke (MFN) tarifesi uygulanmaktadır. Bu, Gümrük Vergisi'nin tam orandan tahsil edilmesi anlamına gelmektedir. GV oranı, İthalat Rejimi Kararı eki listelerde yer alan güncel MFN oranına tabidir.
V.B. Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)
Dijital kameralar (GTİP 8525.80.30.00.00), 4760 sayılı ÖTV Kanununa ekli (IV) sayılı liste kapsamında vergilendirilmeye devam etmektedir. İlgili idari kararlar, bu ürünlerin vergiye tabi olma durumunun sürekliliğini sağlamıştır. İthalatta ÖTV, CIF (Maliyet, Sigorta, Navlun) kıymeti üzerine eklenen Gümrük Vergisi'nin toplamı üzerinden hesaplanır. ÖTV oranının yüksekliği, ithalat maliyetini önemli ölçüde artırmaktadır.
V.C. Katma Değer Vergisi (KDV) Uygulaması ve Vergi Matrahının Şişmesi
Katma Değer Vergisi (KDV), ithalatın son aşamasında hesaplanır. Ticari ithalatta KDV matrahı, ürünün CIF kıymeti üzerine Gümrük Vergisi (GV) ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) dahil edilerek oluşturulur (KDV Matrahı = CIF Kıymet + GV + ÖTV). Dijital kameralar için genel KDV oranı uygulanmaktadır.
Tayland'dan yapılan ithalatta, MFN tarifesi nedeniyle GV'nin tam oranla uygulanması ve zorunlu ÖTV yükümlülüğü, vergi matrahının katmanlı olarak şişmesine neden olmaktadır. KDV'nin bu yükseltilmiş matrah üzerinden hesaplanması, birim maliyeti önemli ölçüde artırarak ürünün Türkiye pazarındaki rekabetçi fiyatını dramatik şekilde yükseltmektedir. Bu yüksek vergi kombinasyonu, ticari fizibilite analizinde titizlikle değerlendirilmesi gereken bir faktördür.
Tablo 3: Ticari İthalatta Dijital Kamera (GTİP 8525.80.30.00.00) Vergi Yapısı
Vergi Kalemi
Yasal Dayanağı
Uygulama Esası (Tayland Menşei)
Vergi Matrahı Hesabına Etkisi
Gümrük Vergisi (GV)
İthalat Rejimi Kararı
MFN (En Çok Kayrılan Ülke) Tarifesi uygulanır.
CIF Kıymet Üzerinden Hesaplama
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)
4760 Sayılı ÖTV Kanunu (IV) Sayılı Liste
Zorunludur. GTİP değişiklikleri vergi yükümlülüğünü kaldırmaz.
CIF Kıymet + GV Üzerinden Hesaplama
Katma Değer Vergisi (KDV)
KDV Kanunu
Genel KDV oranı uygulanır.
CIF Kıymet + GV + ÖTV Toplamı Üzerinden Hesaplama
VI. TAYLAND İLE SERBEST TİCARET ANLAŞMASI (STA) ANALİZİ
Türkiye ile Tayland arasında devam eden Serbest Ticaret Anlaşması (STA) müzakereleri, dijital kamera ithalatının gelecekteki maliyet yapısını etkileyecek en önemli stratejik değişkendir.
VI.A. STA Müzakerelerinin Güncel Durumu
Türkiye, Uzak Ülkeler Stratejisi çerçevesinde Tayland ile ekonomik ilişkileri güçlendirmeyi hedeflemektedir. Tayland hükümeti, STA görüşmeleri için gereken onayı vermiş ve sürecin sonuna gelindiğini resmi olarak açıklamıştır. İki ülke temsilcileri, anlaşmayı kısa süre içinde (2023/2024 bağlamında) tamamlamak istediklerini belirtmiştir.
Ancak, Ticaret Bakanlığı'nın güncel verilerine göre (Ağustos 2024), Tayland ile STA, henüz "Müzakere Süreci Devam Eden STA'lar" listesinde yer almaktadır. Bu, anlaşmanın imzalanmış veya onay sürecinde olmadığı, ancak ilerlemenin çok yüksek seviyede olduğu anlamına gelmektedir.
VI.B. STA'nın İthalata Etkileri ve Stratejik Önemi
STA'nın yürürlüğe girmesi, Tayland menşeli dijital kameralar için uygulanan MFN tarife oranını (GV) kaldıracak veya önemli ölçüde indirecektir. Bu, ithalatçı firmaların ödediği Gümrük Vergisi yükünü ortadan kaldırarak veya azaltarak ithalat birim maliyetinde kayda değer bir düşüş sağlayacaktır.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi durumunda, bu avantajlardan faydalanmak için ürünlerin, STA Menşe Kurallarına (Rules of Origin) uygunluğunun ispatlanması zorunlu olacaktır. Tayland'dan yapılacak ithalatta Menşe Kurallarına uygunluğun ispatı, genellikle tedarikçiden alınan menşe ispat belgeleri (örneğin EUR.1/EUR.MED eşdeğeri) ile sağlanacaktır.
STA'nın yakın zamanda yürürlüğe gireceği beklentisi, ticari ithalatçılar için bir zamanlama stratejisi gerektirmektedir. Yüksek MFN Gümrük Vergisi yükü altında büyük hacimli ithalat yapmak, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle oluşacak maliyet avantajlarından mahrum kalma riskini beraberinde getirecektir. Bu durumda, ithalatçıların STA'nın onay sürecini çok yakından takip etmeleri ve büyük hacimli siparişlerini, GV avantajından faydalanmak için anlaşmanın yürürlüğe gireceği tarihe yakın bir zamana ertelemeyi veya sınırlı stokla ilerlemeyi planlamaları, uzun vadeli karlılık açısından kritik bir stratejik karardır.
VII. SONUÇ VE TAVSİYELER
VII.A. Ticari İthalat İçin Prosedürel Zorluklar
Dijital kameraların Tayland'dan ticari ithalatı, yüksek vergilendirme ve katı teknik denetim gereklilikleri nedeniyle karmaşık bir süreçtir.
Teknik Uyum ve TAREKS Riski: İthalatçılar, TAREKS başvurularında ret riskini en aza indirmek için mutlak suretle Taylandlı tedarikçiden gelen Uygunluk Beyanı (DoC) ve ilgili Test Raporlarının (EMC ve LVD/RED gerekiyorsa) AB teknik standartlarına (özellikle EN 55032/55035) uygun ve güncel olduğunu kanıtlamalıdırlar. Tedarikçinin AB mevzuatına uyum yeteneği, ithalatın gümrükte takılmasını engelleyen hayati bir ön koşuldur.
Vergi Matrahı: Ürünün ÖTV (IV) Sayılı Liste kapsamında olması, vergi matrahının yükselmesine ve dolayısıyla KDV yükünün artmasına neden olmaktadır. STA yürürlüğe girene kadar MFN oranlarının uygulanacağı gerçeği, ticari maliyetlerin dikkatle hesaplanmasını zorunlu kılmaktadır.
VII.B. Bireysel Yolcular İçin Gümrük Kontrollerine Hazırlık
Yolcuların, bir adet dijital kamera muafiyetinden yararlanırken, gümrük idaresinin takdir yetkisine karşı hazırlıklı olmaları gerekmektedir. Yüksek değerli profesyonel kameraların ticari amaçlı ithalat şüphesini uyandırması mümkündür. Bu tür durumlarda, cihazın kişisel kullanım amaçlı olduğunu kanıtlamak ve kıymet tespitinde kullanılmak üzere satın alma faturasını veya satış fişini ibraz etmek, gümrük işlemlerinin sorunsuz ilerlemesi için gereklidir. Ayrıca, diğer hediyelik eşyalarla birlikte toplam kıymetin 430 Euro'yu aşmadığından emin olunmalıdır.
VII.C. Stratejik İthalat Tavsiyeleri
Tayland'dan dijital kamera ithal eden ticari firmalar için en önemli stratejik tavsiye, STA müzakerelerinin seyrini yakından izlemektir.
STA Zamanlaması: Ticaret Bakanlığı'nın "Müzakere Süreci Devam Eden STA’lar" listesi aktif olarak takip edilmelidir. Anlaşmanın resmiyet kazanma ve yürürlüğe girme tarihi, gümrük vergilerinden muafiyet sağlama potansiyeli nedeniyle büyük hacimli siparişlerin zamanlamasında belirleyici olmalıdır.
Tedarik Zinciri Uyumu: Uzun vadeli tedarik zinciri stratejisinde, Tayland'daki üreticinin sadece ticari değil, aynı zamanda TAREKS gerekliliklerini tam olarak karşılayacak CE İşaretlemesi ve güncel teknik raporları sağlama kabiliyetine sahip olması temel bir seçim kriteri olarak belirlenmelidir.